HazırTestGüçlük: soruyu kaç kişi bildi?
Bir sorunun güçlük indeksi (p), soruyu doğru cevaplayan öğrencilerin sınava girenlere oranıdır. 0 ile 1 arasında bir sayıdır ve adının tersine büyüdükçe soru kolaylaşır: 30 öğrenciden 24'ü bildiyse p = 24 ÷ 30 = 0,80.
p = soruyu doğru yapanlar ÷ sınava girenler
Pratikte yüzde olarak okunur: %70 ve üstü kolay, %40–69 orta, %40'ın altı zor bir sorudur. Sınavın bütününde çoğu sorunun orta güçlükte olması, öğrencilerin birbirinden ayrışabilmesi için iyi bir başlangıçtır.
Ayırt edicilik: soruyu bilenler mi bildi?
Güçlük tek başına yetmez. Bir soruyu sınıfın yarısı bilmiş olabilir; ama bilenler sınavın geneline hâkim öğrenciler mi, yoksa şansı yaver gidenler mi? Ayırt edicilik indeksi (D) bunu ölçer: sınavda en yüksek puanı alan grup ile en düşük puanı alan grubun bu sorudaki başarısını karşılaştırır.
Üst-alt %27 yöntemiyle hesap
- Kâğıtları sınavdaki toplam doğru sayısına göre büyükten küçüğe sıralayın.
- En üstteki %27'yi üst grup, en alttaki %27'yi alt grup olarak ayırın. 30 öğrencide her grup 30 × 0,27 ≈ 8 kişidir.
- Her soru için iki grupta kaç kişinin doğru yaptığını sayın.
- Farkı grup büyüklüğüne bölün.
D = (üst grupta doğru − alt grupta doğru) ÷ grup büyüklüğü
D −1 ile +1 arasındadır. +1, üst gruptaki herkesin bilip alt gruptaki kimsenin bilmediği ideal ayrımdır; 0, iki grubun aynı başarıda olduğu, sorunun hiçbir şey ayırmadığı durumdur.
Örnek: 30 kişilik bir sınavda dört soru
Gruplar 8'er kişi. Aşağıdaki tabloda her soru için toplam doğru sayısından güçlük, üst ve alt gruptaki doğru sayılarından ayırt edicilik hesaplanmıştır.
| Soru | Doğru | Güçlük (p) | Üst / alt doğru | Ayırt edicilik (D) | Yorum |
|---|---|---|---|---|---|
| 1. soru | 18/30 | 0,60 (Orta) | 7 / 2 | (7 − 2) ÷ 8 = 0,63 | Çok iyi |
| 2. soru | 27/30 | 0,90 (Kolay) | 8 / 7 | (8 − 7) ÷ 8 = 0,13 | Zayıf — düzeltilmeli |
| 3. soru | 9/30 | 0,30 (Zor) | 5 / 1 | (5 − 1) ÷ 8 = 0,50 | Çok iyi |
| 4. soru | 12/30 | 0,40 (Orta) | 2 / 5 | (2 − 5) ÷ 8 = -0,38 | Hatalı — anahtarı ve soruyu kontrol edin |
- 1. soru orta güçlükte ve iyi ayırıyor: konuyu bilenlerin çoğu bilmiş, bilmeyenlerin çoğu yanılmış.
- 2. soru neredeyse herkesin bildiği kolay bir soru; bu yüzden ayırt ediciliği düşük. Sınavın başına konan ısınma sorusu olarak bilerek böyle bırakılabilir.
- 3. soru zor ama iyi ayırıyor: bilenlerin çoğu üst grupta. Zor bir sorunun ayırt edici olması istenen durumdur.
- 4. soru eksi: alt grup üst gruptan daha başarılı. Bu çoğu zaman cevap anahtarının yanlış girildiğini, iki şıkkın da savunulabilir olduğunu ya da sorunun yanıltıcı yazıldığını gösterir.
Değerler nasıl yorumlanır?
| Ayırt edicilik (D) | Yorum | Ne yapılır? |
|---|---|---|
| 0,40 ve üstü | Çok iyi | Soru olduğu gibi kullanılır. |
| 0,30 – 0,39 | İyi | Kullanılır; küçük iyileştirmeler yapılabilir. |
| 0,20 – 0,29 | Orta | Kök ve çeldiriciler gözden geçirilir. |
| 0,00 – 0,19 | Zayıf | Soru düzeltilir ya da değiştirilir. |
| 0'ın altı | Hatalı | Önce cevap anahtarı kontrol edilir; soru yeniden yazılır. |
Bu sayılar bir sorunun "iyi" ya da "kötü" olduğunun kesin hükmü değildir; o sınıfla, o gün uygulanan sınavda nasıl çalıştığını gösterir. Az öğrencide değerler oynaktır — en az 20 kâğıt, mümkünse birkaç şubenin birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Çeldirici analizi: yanlış şıklar ne söylüyor?
Ayırt ediciliği düşük bir soruda nedeni çoğu zaman şıklarda bulursunuz. Her şıkkın kaç kez seçildiğine bakın:
- Hiç seçilmeyen çeldirici işe yaramıyordur; dört şıklı soru fiilen üç şıklı olmuştur.
- Üst grubun da çok seçtiği bir yanlış şık, o şıkkın da doğru sayılabileceğini ya da kökün belirsiz olduğunu düşündürür.
- Sınıfın büyük kısmının aynı yanlış şıkta toplanması bir kavram yanılgısına işaret eder; bu bir soru hatası değil, öğretim için değerli bir bilgidir.
Sorunun kendisi iyi ama konu oturmamışsa çözüm soruyu değil öğretimi değiştirmektir: konunun tekrarı için hangi kazanımın eksik kaldığını görmek, sorulara kazanım atamakla mümkün olur (bkz. kazanım listeleri).
