HazırTest1. Ölçeceğiniz kazanımları belirleyin
Sınava konacak ilk şey soru değil, kazanım listesidir: sınavın kapsadığı ünitelerde öğrencinin neyi yapabilmesini bekliyorsunuz? Dersinizin öğretim programındaki kazanımları (Maarif Modeli'nde öğrenme çıktıları) sınavın kapsadığı dönemle sınırlayıp yazın. Listeler sınıf ve ders ders kazanım listeleri sayfalarımızda.
2. Belirtke tablosunu kurun
Belirtke tablosu, hangi kazanımdan kaç soru sorulacağını gösteren tablodur. En yaygın yol, soru sayısını kazanıma ayrılan ders saatiyle orantılı dağıtmaktır. Örnek: 20 soruluk bir 6. sınıf matematik yazılısı.
| Kazanım / konu | Ders saati | Ağırlık | Soru |
|---|---|---|---|
| Kesirlerle işlemler | 8 | %33 | 7 |
| Ondalık gösterimler | 6 | %25 | 5 |
| Oran ve orantı | 4 | %17 | 3 |
| Yüzdeler | 6 | %25 | 5 |
| Toplam | 24 | %100 | 20 |
Küsuratlı çıkan sayılar en büyük küsurattan başlayarak yuvarlanır; toplam her zaman planladığınız soru sayısına eşit olmalıdır. Tabloya bir sütun daha ekleyip her kazanımdan kaç sorunun hatırlama, kaç sorunun uygulama ya da yorum düzeyinde olacağını da yazabilirsiniz: yalnız ezber ölçen bir sınav, öğrencinin konuyu kullanabildiğini göstermez.
3. Soru sayısını ve süreyi dengeleyin
Süre, en yavaş öğrencinin de bütün soruları okuyabileceği kadar olmalıdır. Genel bir ölçü olarak düşünerek çözülen bir çoktan seçmeli soruya 1–1,5 dakika ayrılır; bir ders saatinde 20–25 soru çoğu sınıf için makuldür. Uzun okuma parçalı, grafikli ya da işlem basamaklı sorular süreyi uzatır. Sınavı kendiniz çözün ve sürenizi iki-üç ile çarpın.
4. Soru kökünü açık yazın
- Kök tek başına okunduğunda ne sorulduğu anlaşılmalı; öğrenci şıklara bakmadan cevabı düşünebilmeli.
- Olumsuz kök ("hangisi değildir") gerekmedikçe kullanılmaz; kullanıldığında olumsuz sözcük kalın ya da altı çizili yazılır.
- Gereksiz bilgi ve süslü anlatım, konuyu bilen öğrenciyi de yavaşlatır; ölçmediğiniz bir okuma güçlüğü yaratır.
- Bir sorunun cevabı başka bir sorunun kökünde verilmemeli.
- Ders kitabındaki cümleyi aynen kullanmak ezberi ölçer; aynı bilgiyi yeni bir durumda sormak anlamayı ölçer.
5. Çeldiricileri anlamlı yazın
Çeldiriciler rastgele yanlışlar değil, konuyu tam oturtamamış öğrencinin yapabileceği tipik hatalardır: işlem sırasını karıştırınca bulunan sonuç, birimi dönüştürmeyi unutunca çıkan sayı, yaygın bir kavram yanılgısı.
- Bütün şıklar aynı uzunlukta ve aynı dil yapısında olmalı; doğru şık en uzun ya da en ayrıntılı şık olmamalı.
- "Hepsi" ve "hiçbiri" şıkları seyrek kullanılmalı; kullanıldıklarında şıkları karıştırılmamalı.
- Doğru cevap şıklar arasında dengeli dağılmalı; çok kitapçıklı sınavda şık karıştırma bunu kendiliğinden sağlar.
- Sayısal şıklar küçükten büyüğe dizilir.
6. Puanlamayı önceden belirleyin
Her sorunun puanı kâğıtta yazmalı ve toplam 100 etmelidir. Okul yazılılarında genellikle yanlış cevap doğruyu götürmez; götürecekse bunu öğrencilere önceden söyleyin. Açık uçlu sorularınız varsa her biri için cevap anahtarını ve kısmi puan ölçütünü sınavdan önce yazın; okuma sırasında ölçüt değişirse aynı cevaba farklı puan verilir.
7. Sınavdan sonra soruları değerlendirin
Sınav bittiğinde iş bitmez: hangi sorunun çok zor ya da çok kolay olduğu, hangisinin konuyu bilenle bilmeyeni ayırdığı ve hangi çeldiricinin hiç seçilmediği bir sonraki yazılının en iyi girdisidir. Herkesin yanlış yaptığı bir soru önce cevap anahtarının kontrol edilmesini gerektirir. Ayrıntısı: ayırt edicilik nedir, nasıl hesaplanır?
Kontrol listesi: kazanım listesi · belirtke tablosu · süreye uygun soru sayısı · açık kök, vurgulu olumsuz ifade · anlamlı ve eşit uzunlukta çeldiriciler · kâğıtta yazılı puanlar · sınav sonrası soru analizi.
