1. Zümrede kapsamı ve takvimi kararlaştırın
Ortak sınavın ilk adımı bir toplantıdır. Toplantının sonunda şu dört şey yazılı olmalı:
- Kapsam: sınavın hangi üniteleri ve kazanımları kapsadığı. Şubeler farklı hızda ilerliyorsa kapsam, bütün şubelerde işlenmiş konularla sınırlanır.
- Belirtke tablosu: hangi kazanımdan kaç soru sorulacağı (bkz. yazılı sınav nasıl hazırlanır).
- Biçim: soru sayısı, soru türleri, süre, puanlar ve kaç kitapçık hazırlanacağı.
- Takvim ve görev dağılımı: kimin hangi kazanımdan soru yazacağı, soruların son teslim günü, sınav günü ve saati.
2. Soruları ortak bir havuzda toplayın
Her öğretmen kendi kazanımlarına ait soruları getirir; sorular tek bir havuzda toplanır ve zümre birlikte seçer. Havuzun dağınık Word dosyaları yerine ortak bir soru bankasında durması iki kazanç sağlar: soruların kazanımı ve güçlüğü kayıtlı kalır, bir sonraki dönem aynı havuzdan yeni bir sınav hazırlanır.
Seçimde iki kuralı gözetin:
- Her sorunun en az bir başka öğretmen tarafından okunması — belirsiz kök ve yanlış anahtar en kolay bu aşamada yakalanır.
- Soruların hiçbir şubede ders sırasında aynen çözülmemiş olması; bir şube soruyu önceden görmüşse sınav o şube lehine bozulur.
3. Tek kâğıt, aynı kitapçıklar
Bütün şubeler aynı kâğıdı alır. Kopyayı önlemek için A ve B (ya da A–D) kitapçıkları hazırlanır; kitapçıklarda sorular aynıdır, yalnız yerleri ve şıkları karışır (bkz. A, B, C, D kitapçık nasıl hazırlanır). Kâğıtlar tek merkezden çoğaltılır ve sınava kadar kapalı zarfta saklanır.
4. Aynı anda, aynı koşullarda uygulayın
- Bütün şubeler aynı ders saatinde sınava girer; sınavı önce yapan şubeden bilgi sızması böyle önlenir.
- Süre her şubede aynıdır; sınav başında okunacak yönerge de ortak yazılır.
- Sınava girmeyen öğrenciler için mazeret sınavı ayrı bir kâğıtla yapılır; ortak kâğıt dışarı çıkmamalıdır.
5. Bütün şubeleri aynı anahtarla okuyun
Optik formlu bir sınavda bütün şubelerin kâğıtlarını tek seferde okutmak, aynı anahtarın herkese uygulandığından emin olmanın en kısa yoludur. Okumadan sonra önce soru bazında sonuçlara bakın: herkesin yanlış yaptığı bir soru çoğu zaman anahtar hatasıdır. Zümrenin vereceği karar (anahtarı düzeltmek ya da soruyu iptal edip herkese doğru saymak) bütün şubelere aynı anda uygulanır.
Anahtar itirazlarına bir süre tanıyın (ör. sınavdan sonraki iki gün) ve kararı yazılı duyurun. Notlar ancak itiraz süresi bitip anahtar kesinleştikten sonra işlenmelidir.
6. Sonuçları birlikte değerlendirin
Ortak sınavın asıl kazancı burada ortaya çıkar. Zümre toplantısında üç tabloya bakın:
- Şube karşılaştırması: şubelerin ortalaması ve dağılımı. Amaç sıralama değil, hangi şubenin hangi konuda desteğe ihtiyacı olduğunu görmektir.
- Kazanım raporu: hangi kazanımın bütün şubelerde eksik kaldığı (öğretimde ortak bir sorun) ve hangisinin yalnız bir şubede eksik kaldığı (o şubeye özgü tekrar).
- Soru analizi: bütün şubelerin kâğıtları birlikte değerlendirildiğinde öğrenci sayısı büyür ve güçlük ile ayırt edicilik daha güvenilir çıkar. Zayıf çıkan sorular havuzda düzeltilir (bkz. ayırt edicilik nedir).
Toplantının çıktısı bir sonraki adımdır: hangi kazanım için tekrar yapılacağı, hangi soruların havuzda düzeltileceği ve bir sonraki ortak sınavın takvimi.
